Ojcowie wciąż mylą urlop ojcowski z rodzicielskim. Nowy kalkulator ma im pomóc

Urlop ojcowski i urlop rodzicielski to dwa odrębne uprawnienia, ale wielu rodziców nadal nie wie, czym się różnią i do kiedy można z nich skorzystać. Fundacja Share the Care uruchomiła kalkulator, który po wpisaniu daty urodzenia dziecka wskazuje konkretne terminy i pozwala pobrać aktualne wzory wniosków do pracodawcy. O tym, dlaczego taka pomoc jest potrzebna i jak w promowanie urlopów dla ojców mogą włączyć się samorządy, rozmawiamy z Małgorzatą Adamowicz z Fundacji Share the Care.

Po co stworzyliście kalkulator na stronie tatakiedyurlop.pl? Jak działa i jaki problem ma rozwiązać?

Kalkulator urlopowy dostępny na stronie tatakiedyurlop.pl to proste narzędzie, które pomaga tatom sprawdzić, do kiedy mogą wykorzystać urlop ojcowski, a do kiedy urlop rodzicielski.

Wystarczy wpisać datę urodzenia dziecka, aby otrzymać konkretne terminy, proste wyjaśnienie obu uprawnień oraz aktualne wzory wniosków do pracodawcy.

Stworzyliśmy ten kalkulator, ponieważ Kodeks pracy jest skomplikowany, a rodzice wciąż mają problem z rozróżnieniem urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego. To dwa odrębne uprawnienia, z których tata może skorzystać, ale każde ma inne zasady i terminy.

Co więcej, w przestrzeni publicznej wciąż często słyszymy o „urlopie tacierzyńskim”, choć w Kodeksie pracy nie ma takiego świadczenia. W efekcie ojcowie często nie wiedzą, o jaki urlop powinni wystąpić ani do kiedy mogą go wykorzystać.

Nasze narzędzie i towarzysząca mu akcja informacyjna mają pomóc rodzicom, a szczególnie tatom, zrozumieć przepisy oraz korzyści płynące z wykorzystania urlopu rodzicielskiego. To wyjątkowy czas dla ojca i dziecka.

Ojcowie, którzy skorzystali z urlopu rodzicielskiego, mówią, że dał im on niezwykłą przestrzeń do budowania relacji z dzieckiem i lepszego poznawania go w codziennych sytuacjach. Jak sami podkreślają, rozwój dziecka to nie film, który można przewinąć. Czasu nie da się cofnąć, dlatego warto skorzystać z przysługujących uprawnień. Wpływa to bardzo pozytywnie na jakość życia całej rodziny.

Jaki odsetek ojców wykorzystuje dziś urlopy ojcowskie i rodzicielskie? Jak zmieniło się to po ostatnich nowelizacjach prawa?

Wykorzystanie urlopów rodzicielskich przez ojców rośnie od 2023 roku, kiedy w Polsce weszły w życie przepisy wdrażające dyrektywę work-life balance.

W 2025 roku z urlopu rodzicielskiego skorzystało 57 tys. ojców, czyli 24 proc. uprawnionych. W 2022 roku było ich zaledwie 3,7 tys.

Liczby nadal rosną. Dane ZUS za pierwsze półrocze 2026 roku wskazują, że od stycznia do czerwca z urlopu rodzicielskiego skorzystało już ponad 32 tys. mężczyzn. Te dane nas cieszą i są zgodne z naszymi przewidywaniami.

Martwi nas jednak spadek wykorzystania urlopu ojcowskiego. W 2025 roku skorzystało z niego 58 proc. ojców, podczas gdy rok wcześniej było to 64 proc. Przypomnijmy, że urlop ojcowski jest płatny w 100 proc. Spadające zainteresowanie jest więc kolejnym argumentem potwierdzającym, że wokół urlopów przysługujących ojcom nadal istnieje wiele niejasności.

Dlaczego potrzebujemy narzędzi promujących urlopy dla ojców?

Samo prawo nie wystarczy, jeżeli rodzice go nie znają albo nie wiedzą, jak z niego skorzystać.

Urlop daje ojcu możliwość samodzielnej opieki nad dzieckiem i budowania z nim bliskiej relacji, a mamie ułatwia powrót do aktywności zawodowej.

Dla dziecka to również konkretne korzyści. Badania pokazują, że zaangażowanie obojga rodziców jest inwestycją w dobrostan oraz kapitał społeczno-emocjonalny dziecka na całe życie.

To naprawdę ważny czas dla całej rodziny, którego nie można odłożyć na później. Dlatego potrzebujemy prostych narzędzi, które wyjaśniają przepisy, pokazują dostępne możliwości i pomagają rodzicom przełożyć przysługujące im prawa na konkretne decyzje.

Jaka może być rola samorządów w promowaniu urlopów ojców i dlaczego potrzebne jest ich większe zaangażowanie?

Do wspólnego promowania narzędzia „Tata, kiedy urlop?” zapraszamy wszystkie samorządy. Mają one bezpośredni kontakt z przyszłymi i młodymi rodzicami poprzez urzędy, przychodnie, żłobki, szkoły, instytucje miejskie oraz lokalne kanały komunikacji.

Gminom zależy również na tworzeniu dobrych warunków życia dla rodzin i zwiększaniu dzietności, a budowanie przestrzeni dla partnerskiego rodzicielstwa jest ważnym elementem takich działań.

Narzędzie i towarzysząca mu akcja edukacyjna zostały wypracowane w ramach projektu „Debata o roli partnerstwa w rodzinie w tworzeniu społeczeństwa równych szans”, finansowanego ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.

Celem projektu jest pokazanie, że partnerski podział urlopów rodzicielskich i większe zaangażowanie mężczyzn w opiekę nad dziećmi mają znaczenie dla tworzenia równych szans kobiet i mężczyzn, a także kolejnych pokoleń.

W ramach projektu, we współpracy z ekspertami, powstał również obszerny raport dla samorządów. Bardzo konkretnie pokazujemy w nim, dlaczego warto angażować się w ten temat oraz jakie działania mogą podejmować miasta i gminy.

Samorządy mogą bezpłatnie korzystać z przygotowanych przez nas plakatów, ulotek i materiałów cyfrowych, dodawać do nich swoje logo oraz promować narzędzie we własnych przestrzeniach i kanałach komunikacji.

Takie działania poprawiają jakość życia rodzin i wspierają budowanie społeczeństwa równych szans. Zapraszamy samorządy do zapoznania się z raportem oraz dołączenia do akcji „Tata, kiedy urlop?”.

Kalkulator urlopowy dla ojców i aktualne wzory wniosków: www.tatakiedyurlop.pl

Raport „Rola partnerstwa w rodzicielstwie w kształtowaniu społeczeństwa równych szans”: Pobierz raport dla samorządów